Dấu hiệu nhận biết nguy cơ phát sinh bệnh ở tôm

Để nhanh chóng có những biện pháp xử lý kịp thời, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh trong ao tôm, người nuôi cần chẩn đoán bệnh cho tôm và xác định đúng nguyên nhân bệnh. Quan sát màu sắc, vỏ, ruột gan, mang tôm … để nắm bắt được các dấu hiệu phát sinh bệnh

Chú ý màu sắc của tôm

Thông thường màu sắc của tôm sẽ liên quan với điều kiện môi trường nước. Tôm sậm màu hơn ở nước sâu và nước ít trong so với vùng nước ao cạn, nước trong.Tuy nhiên, sự thay đổi màu sắc có thể là do tôm bị sốc hoặc bị bệnh, cần chú ý về dấu hiệu này.

Tôm chuyển màu đỏ có thể do phóng thích sắc tố caroten bởi sự hoại tử gan, tôm chết cũng thường có màu đỏ. Những con tôm chậm phát triển thường thấy một vệt đỏ nâu hoặc trắng dọc lưng do sự tập trung sắc tố màu nâu vàng. Tôm ủ bệnh vỏ cứng và thường tối màu

Tôm có cơ màu trắng đục hoặc hơi đỏ, tôm chuyển màu đỏ thường là đang trong giai đoạn bệnh nặng. Hầu hết các vết thương ở tôm sẽ chuyển sang màu đen và nâu sau một thời gian ngắn. Đó là do sự sinh ra các sắc tố đen hay nâu sậm để chống lại vi sinh vật và bảo vệ tôm khỏi nhiểm bệnh

Ngoài sự chuyển màu đen, có một số trường hợp không bình thường khác có thể ảnh hưởng đến phần phụ bị cong hoặc bị gãy đôi, sưng phồng. Hiện tượng như vậy thường là hậu quả của sự nhiễm trùng từ sự ô nhiễm của chất thải dưới đáy ao

Nhiều tôm có đốm đen như vết thương cũ do bệnh vi khuẩn và liên quan tới hàm lượng chất hữu cơ cao trong nước

Nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao có thể dẫn tới tôm trắng đuôi. Tôm thường vẫn hoạt động bơi lội và có dấu hiệu sốc, thậm chí nhảy ra khỏi mặt nước. Nếu đặt trong bể sục khí tốt trong vòng 1 ngày có thể sẽ mất các điểm trắng này.

Tỷ lệ tôm đục cơ, các kiểu đục cơ (đục thành điểm, vệt hay đục nguyên thân tôm) là dấu hiệu của tình trạng sức khoẻ không tốt trên tôm

Hiện tượng sinh vật bám

Một trong những dấu hiệu thường thấy của sức khoẻ kém là hiện tượng đóng rong hay sự phát triển của vi sinh vật trên bề mặt cơ thể tôm, gây cho tôm chậm lớn và khó lột. Các sinh vật bám trên vỏ Khi các sinh vật bám trên vỏ, chúng thường có khuynh hướng thu gom những chất vẩn cặn và bề ngoài tôm có màu xanh rêu hoặc bùn. Nếu tôm khỏe thì nó sẽ tự làm sạch cơ thể đều đặn và sau khi lột xác thì hiện tượng đóng rong sẽ mất đi nhưng đối với tôm yếu thì sự tự làm sạch và lột xác kém thường xuyên hơn.

Nước ao nuôi bẩn thì ngoài sự ảnh hưởng tới sức khỏe tôm, còn cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho các sinh vật gây bệnh và vì vậy làm tăng sự phát triển của sinh vật bám trên cơ thể tôm.

Quan sát vỏ tôm

Một dấu hiệu khác thường thấy là tôm bị mềm vỏ kinh niên. Thông thường vỏ tôm cứng lại sau khi lột xác 24 giờ. Nếu vỏ không cứng được thì nó sẽ bị nhăn và biến dạng và trở nên mẫn cảm hơn với các bệnh. Có rất nhiều nguyên nhân gây hiện tượng mềm vỏ như: Thức ăn hôi thối, kém chất lượng (nấm Aspergillus trong thức ăn) hoặc thiếu thức ăn; thả giống mật độ cao, pH thấp, hàm lượng lân trong nước thấp, thuốc trừ sâu.

Tình trạng trơn láng hay lồi lõm của vỏ cho biết sơ lược về trạng thái dinh dưỡng của tôm. Tôm đủ dinh dưỡng có vỏ bóng, khá dày chắc trong khi tôm bệnh vỏ thường lồi lõm. Ngoài ra, vỏ rất mỏng do/hoặc không do lột xác không cứng vỏ thường cho thấy môi trường nước xấu và tôm sốc rất nặng. Nếu trong chày có số lượng tôm mỏng vỏ nhiều hơn 5% thì cần đặc biệt lưu ý.

Hình dạng bất thường: Tình trạng dị hình (do các bệnh hay gặp như ASDD hoặc IHHNV), gãy gai chủy, đứt râu, mòn cụt chân bơi, chân bò, chóp đuôi (do đáy ao dơ); vỏ có các chấm đốm đen, đốm nâu, đốm trắng (do nhiễm khuẩn hoặc do bệnh taura).

Phụ bộ: Sưng phồng hay gãy phụ bộ thường do nhiễm khuẩn từ những vùng đáy ao bị ô nhiễm.

Biến đổi ở mang tôm

Mang bình thường có màu trắng trong suốt. Mang đổi màu sang vàng, nâu hay đen thường do đáy ao dơ, chất hữu cơ trong nước nhiều. Ngoài ra, các vùng trắng như tuyết trên mang có thể là mang bị hoại tử do bão hòa khí trong nước. Khi tôm khỏe thường giữ mang rất sạch, nhưng tôm bệnh hay yếu mang tôm sẽ có sự thay đổi:

Mang tôm có màu nâu: Do quá trình tự làm sạch kém nên các chất bẩn bám vào mang và có thể nhìn thấy qua vỏ đầu ngực.

Mang tôm có màu đen: Nếu mang thực sự bị tổn thương thì mang tôm có màu đen. Tôm cũng có thể có màu đen trên mang hoặc ở bên trong vỏ giáp do các muối sắt tích tụ lại.

Mang tôm có màu hồng: Nếu mang có màu hồng thì có thể do tôm sống trong môi trường có hàm lượng ôxy hòa tan thấp.

Biến đổi ở ruột, gan tụy

Tôm bệnh nặng thì dừng ăn và những con đang ốm sẽ ăn ít hơn bình thường. Do đó khi quan sát ruột tôm sẽ thấy: Ruột không có thức ăn là dấu hiệu của tôm bệnh và những con tôm có ít thức ăn trong ruột có thể ở giai đoạn đầu của bệnh. Ruột cũng có thể có màu trắng hơn hay đỏ hơn so với màu bình thường của màu thức ăn viên. Ruột có màu đỏ có thể là do tôm ăn những động vật không xương sống có màu đỏ trong ao như giun nhiều tơ. Nếu ruột có màu đỏ không phải do giun nhiều tơ thì đó là dấu hiệu cho biết tôm đã ăn xác của các con tôm chết trong ao và điều này chứng tỏ rằng trong ao đã có tôm chết.

Gan tụy của tôm khỏe mạnh có màu sắc nâu vàng, vàng cam. Dịch gan khi bóp gan ra, có dịch màu nâu vàng sệt, không chảy. Mùi tanh nhẹ – đặc trưng. Màng bao nhìn từ ngoài vò giáp, thấy màng bao gan màu vàng nhạt bọc 1/2 gan dưới. Hình dạng rộng – tới hai mép mang, dài – ngang cổ giáp; rõ ràng, sắt nét. Thấy rõ dạ dày “hạt gạo” có màu đen nổi bật. Khi tôm bệnh màu sắc của hệ gan tụy cũng có thể thay đổi và nguy hiểm nhất là màu vàng mà ta thường gọi là bệnh đầu vàng.

Hoàng Yến

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.