Cải thiện hiện tượng bọt trong ao nuôi tôm

Lớp bọt nước do ô nhiễm hữu cơ.

Váng bọt trong ao nuôi tôm – nhất là những ao nuôi tôm thẻ chân trắng mật độ cao và các ao nuôi tôm chân trắng trong ao bạt 100% – là hiện tượng rất thường gặp. Trong những ao nuôi đất, hiện tượng váng bọt ít gặp và thường dễ xử lý hơn vì luôn tồn tại hệ vi sinh vật đất, trên nền đáy đất và các phản ứng lý hóa tương tác với nền đất, góp phần hạn chế bớt tình trạng bọt trong ao.

Người nuôi tôm lâu năm, kinh nghiệm nhiều dễ nhận thấy rằng sự xuất hiện bọt trong ao luôn đi kèm theo với các trạng thái môi trường bất lợi khác (có thể xuất hiện trước hoặc sau lúc có bọt) ví dụ như tảo tàn, khi sử dụng hóa chất, chất hữu cơ lơ lửng quá nhiều, phát sáng nước…Gần như tất cả các trường hợp váng bọt trong ao đều cho thấy “cảm giác” nước “nhớt” hơn hoặc “kẹo” hơn và sức khỏe, sức ăn tôm không tốt hoặc gặp phải các sự cố tiếp sau đó một thời gian.

Nhận diện một số loại bọt trong ao nuôi tôm

Về cơ bản, chỉ có vài loại bọt nước trong ao được nhận diện đơn giản như sau:

– Loại mau tan, không gây tác động cho môi trường hoặc ao tôm: là loại bọt do những thiết bị sục khí tạo ra hoặc do hoạt động quạt nước hòa tan oxy vào nước tạo ra ngay bên trên dòng chảy và nhanh chóng tan ngay sau đó hoặc các dãy bọt không kéo dài và dịch chuyển vòng vòng khắp ao. Loại bọt này thường rất mau tan và có màu trắng.

Lớp bọt do nước tạo ra tạo ra bởi hoạt động quạt nước trong ao nuôi sạch

Bọt hình thành do hoạt động sử dụng hóa chất: Thông thường những hóa chất tận dụng trong ao tôm luôn tạo ra bọt lúc ứng dụng, ngoài việc tạo ra bọt, chúng cũng tạo ra sức căng bề mặt nước ao khác biệt tại thời điểm sử dụng hóa chất, hiện tượng này rất dễ dàng quan sát thấy sự biến đổi trạng thái bề mặt nước khi sử dụng hóa chất. Loại bọt này nhanh tan hay chậm tan tùy thuộc vào từng loại hóa chất sử dụng và liều lượng sử dụng. Tuy vậy, chúng cũng sẽ tan hết sau 1 – 2 giờ đồng hồ.

– Saponin cũng chính là hoạt chất tạo ra bọt khi sử dụng: Sử dụng saponin diệt tạp hoặc kích lột (không khuyến khích thực hiện) cũng tạo bọt, vì hoạt chất saponin có tính xà phòng.

– Bọt có màu sắc, gây bất lợi cho môi trường xung quanh và tôm nuôi: Loại bọt này thường lâu tan cho đến rất rất lâu tan và thường có màu sắc đặc thù là nâu, đen từ nhạt tới sậm. Có không ít nguyên nhân tạo ra bọt này ví dụ điển hình sụp tảo đột ngột, cho ăn dư thừa, phân tôm nhiều do không xi phông tốt…Nói tóm lại, bọt màu lâu tan là 1 tập hợp vật chất hữu cơ lơ lửng hoặc không mong muốn. Sự tồn tại của chúng là chỉ thị chất lượng nước nuôi – môi trường sống của tôm – đang kém dần. Hoàn toàn có thể so sánh liên tưởng nó như cách mà chúng ta đang sống trong môi trường thiên nhiên xung quanh có chất lượng không thật sự làm ta thoải mái.

Chế phẩm vi sinh sử dụng trong ao có tạo ra bọt hay là không?

Nhiều người nuôi vẫn nghĩ rằng lúc sử dụng vi sinh (probiotics) có lợi trong ao nuôi thì nước ao phải xuất hiện bọt, bọt càng nhiều thì càng cho rằng vi sinh hiệu quả và mang hoạt động. Điều này không đúng, vì vi sinh chất lượng, hiệu quả thường làm sạch hữu cơ, kể cả hữu cơ hòa tan vì chúng sử dụng hữu cơ làm thức ăn để tăng sinh khối.

Một loại sản phẩm vi sinh hiệu quả phải cho ra kết quả là nước giảm bọt nhanh chóng (nếu có trước đó), không tạo ra bọt có màu lâu tan mới. Về mặt cảm quan, người nuôi sẽ thấy nước sạch sẽ hơn, trong hơn, “tơi” hơn, không có độ nhớt và xử lý được cả hữu cơ bám bên trên bề mặt bạt, vó (sàng ăn), những cánh quạt, bề mặt đường ống và thậm chí cả nhớt bạt (biofilm). Điều đó chứng tỏ, vi sinh trong sản phẩm sống được, thích nghi và phát triển tốt khi sử dụng.

Một sản phẩm vi sinh sau khi xử dụng nhưng không làm hết bọt nhanh chóng, không rửa sạch được nước và các bề mặt dụng cụ, bạt… khác trong ao và sức khỏe, sức ăn tôm không cải thiện thì điều đó tức là sản phẩm không chất lượng hoặc chúng được sử dụng không đúng cách.

Xử lý hiện tượng váng bọt trong ao nuôi tôm thế nào?

Để khống chế và xử lý bọt có hại trong ao, cách làm căn bản nhất là thay nước liên tục (phối hợp xi phông) cho đến lúc hết bọt. Hoạt động thay nước là hoạt động pha loãng hàm lượng hữu cơ hòa tan trong ao. Cách làm này đơn giản tuy nhiên chưa chắc an toàn và dễ thực hiện nếu như nguồn nước tại khu vực trang trại không dồi dào hoặc luôn được sẵn sàng. ( Với hệ thống lọc tuần hoàn trong hệ thống nuôi thuỷ sản tuần hoàn RAS sẽ khắc phục được các vấn đề về chất lượng nguồn nước, cũng như giảm thiểu lượng nước cần phải cấp mới.)

Những cách làm khác như tăng cường quạt, đánh hóa chất làm tan bọt (nhờ giảm độ nhớt nước) hoặc vớt bỏ bọt mỗi ngày hàng giờ đều không phải là cách làm có tác dụng lâu dài vì cái căn bản tạo ra bọt bất lợi – như đã nói ở bên trên – là do vật chất hữu cơ không mong muốn tạo thành thì không được xử lý triệt để.

Cách làm sử dụng vi sinh hoặc vi sinh phối hợp enzyme là biện pháp tốt nhất và lâu dài nhất.

Sẽ đơn giản và hiệu quả hơn nếu bà con áp dụng nuôi tôm công nghệ cao theo công nghệ RAS. Với hệ thống lọc UF, Drum Filter – Máy tách phân, hệ thống lò phản ứng sinh học, không chỉ làm giảm thiểu váng bọt, chất lơ lửng mà còn loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn, virus trong nước.

Kính chúc bà con nuôi tôm mang những vụ mùa thắng lợi.